Barocco

อัลฟอง มูค่าแจ้งเจตนารมณ์ไว้ชัดเจนว่า

จะยกผลงงานจิตรกรรมชุดมหากาพย์แห่งชาวสลาฟของเขาให้เป็นของขวัญเป็นสมบัติชาติ

หากสร้างพิพิธภัณฑ์ถาวรให้เป็นการเฉพาะ

เพราะภาพชุดนี้มีขนาดมโหฬาร

แต่รัฐบาลสาธารณรัฐเช็คขณะนั้นหาได้ใส่ใจในข้อเสนอนั้นไม่

แม้เมื่อมูค่ามรณะไปแล้วก็ไม่มีวี่แววที่จะเป็นรูปธรรมแต่อย่างใด

จนเมื่อปี2010ที่ผ่านมามีการนำประเด็นทวงคืนภาพเขียนล้ำค่า

อันเป็นงานเอกในช่วงท้ายชีวิตของมูค่า20ภาพ จากเมืองเล็กๆไม่ไกลจากกรุงปราก

ภาพชุดนี้เป็นภาพงานชิิ้นเอกที่แสดงความสามารถทางจิตรกรรมของมูค่าอย่างแท้จริง

 

******

 

ผู้ที่คุ้นเคยกับงานศิลปะล้วนย่อมรู้จักมูค่าดีในฐานะผู้ก่อให้เกิดงานนวศิลป์ในฝรั่งเศส

งานที่มีเส้นสายพริ้วโค้งคล้ายที่มีในธรรมชาติ

ดังพบเห็นได้ในงานโปสเตอร์ลือเลื่องภาพหญีงสาวผมยาวพริ้วไสว.

ความพริ้วเกลียว นี้บางครั้งก็ถูกนำไปค่อนแคะเรียกงานแบบนวศิลป์(Art Nouvou)

ว่างานแบบหนอน บ้างแบบพยาธิบ้าง

แต่ถึงอย่างไรก็ดีงานโปสเตอร์ของมูค่าก็เป็นที่ต้องการของบรรดาแฟนานุแฟน

จนโจษจันกันว่าเมื่อใดที่โปสเตอร์ใหม่ของมูค่าปิดประกาศ

ไม่นานนักใบปิดโปสเตอร์นั้นจะถูกแกะไปในทันที

งานโปสเตอร์ที่สร้างชื่อเหล่านั้นมิได้เป็นจุดมุ่งหมายหลักของการสร้างสรรค์ศิลปะของมูค่า

หากแต่เป็นความจำยอมที่ศิลปินต้องทำงานหาเลี้ยงชีพเพื่อความอยู่รอด

และเพื่อต่อยอดไปสู่งานอื่น ๆ ต่อเนื่องถัดไป

เพราะงานที่มีรูปแบบแปลกใหม่สำหรับโปสเตอร์

จากลักษณะเส้นสายเรียบง่ายแบบตูลูส ลอแตร็ก

มูค่าพัฒนาเอกลัษณ์ของโปสเตอร์ใหม่แบ่งแท่นพิมพ์ออกเป็นสองส่วน

ทำให้ได้ขนาดภาพสี่เหลี่ยมผืนผ้ารูปยาวสำหรับรูปหุ่นที่มีขนาดสัดส่วนเท่าคนจริง

ที่สามารถมองได้ด้วยระดับตา

แล้วแต่งแต้มด้วยลักษณะส่วนตัวและแทรกการใช้สัญลักษณ์ในงาน

เสน่ห์ของงานมูค่านี้เป็นที่ต้องใจซาร่า เบิร์นฮาร์ทดาราสาวอเมริกัน จนทำสัญญาว่าจ้างให้มูค่าออกแบบโปสเตอร์และศิลปกรรมอื่นๆแก่เธอ

ส่งผลให้มูค่าต้องย้ายไปปักหลักทำมาหากินในสหรัฐอเมริกาตามเบิร์นฮาร์ท

 

******

 

สุดท้ายเมื่อทำมาหากินในอเมริการะยะหนึ่ง

มูค่าจึงได้อพยพครอบครัวกลับไปตั้งถิ่นฐานในบ้านเกิดและลงมือทำงานจิตรกรรม

จนเกิดงานชิ้นเอกมหากาพย์แห่งชาวสลาฟขึ้น

ภาพชุดนี้เป็นเรื่องประวัติศาสตร์ความเป็นมาและความเชื่อของของเช็คและสลาฟ

ในด้านตำนานศาสนาการทหารและวัฒนธรรม.

นับแต่ประวัติความเป็นมาของชาวสลาฟ

ผู้นำผู้ปกครองในยุคกลาง

การเข่้ามาของศาสนา

และผลของสงครามโบฮีเมียน

มูค่าทุ่มเทกำลังแรงกำลังใจมหาศาลในการเขียนภาพชุดนี้

จนถึงกับเดินทางไปเก็บข้อมูลทั่วย่านคาบสมุทรบอลข่านและรัสเซีย

 

******

 

มหากาพย์แห่งชาวสลาฟเป็นภาพท่วงทำนองที่มูค่าร้อยเรียงขึ้นเพื่อสร้างแรงบันดาลใจให้พี่น้องร่วมชาติ

ให้ตระหนักถึงสิทธิในการใช้ชิวิตอย่างอิสระปราศจากการกดขี่ข่มเหงในโลกนี้  

ให้เจริญวัฒนาถาวรไปตามโชคชะตาตามธรรมชาติของแต่ละชาติสุดแต่รากเหง้าตามประวัติศาสตร์ของตน

ภาพชุดนี้ใช้เวลาเกือบสองทศวรรษมูค่าจึงเขียนเสร็จ

มูค่าเสียชีวิตในวัย78ปีด้วยโรคปอดบวมหลังจากถูกพวกเกสตาโปนกุมตัวไปสอบสวน

ขณะที่ภาพชุดนี้ได้ถูกม้วนเก็บซุกซ่อนในห้องเก็บของเพื่อให้พ้นสายตาและไม่ให้ตกไปเป็นสมบัติพวกนาซี

ภายหลังสงครามมีการสำรวจและค้นพบจิตรกรรมชุดนี้ทั้งหมดอยู่ในสภาพสมบูรณ์

ต่อมาในปี1963 ได้มีการจัดแสดงจิตรกรรมชุดนี้ที่คฤหาสน์เมืองครุมลอฟนับแต่นั้นมา

 

******

 

บัดนี้ทางการมีความต้องการภาพชุดนี้คืน

เพราะมูค่าเคยออกปากไว้ว่าจะยกให้ชาติ

และที่สำคัญเพื่อไปจัดแสดงในสถานที่สามารถเผยแพร่แก่สาธารณชนในวงกว้างต่อไป

แน่นอนว่าต้องเกิดการคัดค้านและต่อต้านจากประชาชนชาวเมืองคลุมลอฟ

และหลานชาย ผู้เป็นทายาทจนเกิดการฟ้องร้อง

เรื่องนี้เข้าทำนองแต่ก่อนร่อนชะไรไม่เคยแยแส  

แต่เมื่อคนอื่นเห็นค่า

จู่ ๆ ก็เกิดมาเสียดาย  

และคิดจะมาชุบมือเปิป

แต่ท้ายที่สุดราษฎร์หรือจะสู้รัฐได้?

 

อัลฟอง มูค่าคงไม่คาดคิดว่าเจตนารมณ์ของเขาจะถูกบิดเบือนไปได้เพียงนี้

 

******

สุขสันต์วันเกิด

Alfons Maria Mucha
 (24 July 1860 – 14 July 1939)